RI&E opstellen: risico-inventarisatie en plan van aanpak (2026)

Een RI&E zonder plan van aanpak is geen halve RI&E — het is geen RI&E. Dat is het detail waar de meeste bedrijven over struikelen: ze inventariseren netjes alle risico’s, evalueren ze keurig, en stoppen dan precies op het punt waar de wet pas begint. De Arbowet vraagt niet om een lijst gevaren; ze vraagt om een lijst gevaren plus wat je eraan gaat doen, wie dat doet en wanneer het klaar is. Een RI&E die blijft hangen bij de inventarisatie scoort bij een controle van de Nederlandse Arbeidsinspectie net zo slecht als helemaal géén RI&E — en is bij het eerste incident het eerste document dat op tafel komt.

Daarom gaat deze gids niet over het invullen van een branchemodel, maar over de twee helften die samen pas een geldige RI&E vormen: het inventariseren en evalueren van de risico’s, en het plan van aanpak dat eraan vastzit. De risico-inventarisatie en -evaluatie is de wettelijk verplichte basis onder het hele arbobeleid van een organisatie — een breed, schriftelijk overzicht van alle risico’s die het werk met zich meebrengt, met daaraan gekoppeld de maatregelen om ze te beheersen. Het is daarmee iets heel anders dan de twee veiligheidsdocumenten waarmee het constant verward wordt: de terugkerende rondgang op de vloer en de korte check vlak voor het werk begint. Die hebben hun eigen plek; hieronder zie je precies waar de RI&E ophoudt en zij beginnen.

🔑 In het kort

De RI&E is pas compleet mét plan van aanpak. Risico’s inventariseren zonder maatregelen, eigenaar en datum is wettelijk gezien geen geldige RI&E.

Vrijwel elke werkgever met personeel is verplicht een RI&E te hebben — schriftelijk, actueel, en met een plan van aanpak (Arbowet, art. 5).

Toetsing door een gecertificeerde arbodienst of -deskundige is in beginsel verplicht. Twee aparte verlichtingen: bedrijven met in totaal ten hoogste 40 werkuren per week hoeven niet te toetsen, en bedrijven tot 25 werknemers die een erkend branche-/CAO-instrument gebruiken, hebben een lichte of geen toets.

De RI&E is niet de werkplekinspectie en niet de LMRA. Het is het brede plan vooraf; zie de werkplekinspectie en de LMRA en toolbox voor de andere twee schakels.

Houd de RI&E levend. Hij moet meegaan met nieuwe machines, nieuwe taken, een verbouwing of een reorganisatie — een RI&E van vijf jaar oud die niemand bijwerkte, telt niet.

Het uitwerken kost de meeste tijd, niet het rondlopen — daar valt de meeste winst te halen.

Wat is een RI&E precies?

De RI&E — risico-inventarisatie en -evaluatie — is het document waarin een werkgever schriftelijk vastlegt welke gevaren het werk voor medewerkers met zich meebrengt, hoe groot die risico’s zijn, en welke maatregelen er getroffen worden om ze te beheersen. Het is de fundering onder het arbobeleid: alle andere veiligheidsafspraken, instructies en controles horen erop terug te voeren te zijn. Artikel 5 van de Arbowet maakt het voor vrijwel elke werkgever met personeel verplicht.

De naam zegt precies wat het document doet, in twee stappen:

Inventarisatie — het in kaart brengen van alle gevaren in het werk: fysiek (val-, snij-, brandgevaar, gevaarlijke stoffen), fysieke belasting (tillen, repeterend werk), maar ook psychosociaal (werkdruk, agressie, ongewenst gedrag) en organisatorisch (alleen werken, onervaren personeel).
Evaluatie — per gevaar bepalen hoe ernstig het risico is, door de kans dat het misgaat te wegen tegen het mogelijke effect. Die weging bepaalt de prioriteit: wat eerst, wat later.

En dan komt het deel dat het document pas geldig maakt: het plan van aanpak. Dat is een verplicht onderdeel van de RI&E, geen losse bijlage. Het beschrijft per risico welke maatregel je neemt, wie daarvoor verantwoordelijk is, wanneer het klaar moet zijn en welke middelen ervoor nodig zijn. Zonder dat plan is er geen RI&E — net zoals een diagnose zonder behandeling geen zorg is.

Het verschil met de werkplekinspectie en de LMRA

Drie veiligheidsdocumenten, drie momenten, drie functies — en ze worden voortdurend door elkaar gehaald. Het scheelt veel verwarring om ze één keer scherp uit elkaar te zetten, want elk heeft zijn eigen lane en zijn eigen artikel.

Schakel	Wat het is	Wanneer	Wie
RI&E (dit artikel)	De wettelijk verplichte risico-inventarisatie en -evaluatie van het hele bedrijf, met plan van aanpak	Periodiek / bij wijzigingen	Werkgever, vaak met arbodeskundige
Werkplekinspectie	De terugkerende rondgang die de feitelijke situatie op de vloer toetst en bevindingen opvolgt	Regelmatig, gepland	Leidinggevende, KAM, VK
LMRA en toolbox	De korte risicocheck vlak vóór het werk begint, plus de toolboxmeeting met de ploeg	Vlak voor de taak / kort overleg	De uitvoerende zelf / de ploeg

De RI&E kijkt vooruit en breed: welke risico’s kent dit bedrijf in de basis, en welke maatregelen plannen we daarvoor — voor de hele organisatie, voor de lange termijn? De werkplekinspectie kijkt naar de werkelijkheid zoals die nu is op de vloer. De LMRA kijkt smal en op het laatste moment, voor één specifieke taak.

Een eenvoudig ezelsbruggetje: de RI&E is het plan, de werkplekinspectie is de check op de uitvoering, de LMRA is de laatste blik vlak voor de handen aan het werk gaan. Ze vervangen elkaar niet — ze versterken elkaar. En de keten loopt twee kanten op: een risico dat in de RI&E staat, vertaalt zich naar wat er op de werkvloer gecontroleerd wordt; en een bevinding die telkens terugkomt bij een werkplekinspectie, is omgekeerd een signaal dat de RI&E op dat punt herziening verdient.

De methode: van inventarisatie naar levend plan

Een bruikbare RI&E ontstaat niet door een sjabloon van internet in te vullen, maar door het werk zoals het echt gebeurt af te lopen en daar systematisch de gevaren uit te halen. Hieronder de lijn die vrijwel elke RI&E volgt.

Breng álle risico’s in beeld — ook de minder zichtbare

De klassieke fout is dat een RI&E vol staat met de tastbare, fysieke gevaren en de rest overslaat. Een complete inventarisatie loopt minimaal deze categorieën langs:

Categorie	Waar je op let
Veiligheid	Val-, snij-, beknel-, brandgevaar, machines, transport
Gevaarlijke stoffen	Opslag, blootstelling, etikettering, ventilatie
Fysieke belasting	Tillen, duwen, repeterend werk, langdurig staan of beeldschermwerk
Fysische factoren	Geluid, trillingen, klimaat, verlichting, straling
Psychosociale arbeidsbelasting (PSA)	Werkdruk, agressie en geweld, pesten, ongewenste omgangsvormen
Organisatie van het werk	Alleen werken, onervaren of tijdelijk personeel, werktijden
Specifieke groepen	Jongeren, zwangere medewerkers, anderstaligen

Die psychosociale en organisatorische categorieën worden het vaakst onderbelicht, terwijl werkdruk en ongewenst gedrag inmiddels tot de meest gemelde arboklachten horen. Een RI&E die alleen de hardware afloopt en de mens overslaat, mist een deel dat steeds zwaarder weegt.

Evalueer: kans maal effect

Niet elk risico verdient dezelfde urgentie. De evaluatie weegt per gevaar hoe waarschijnlijk het is dat het misgaat tegen hoe ernstig de gevolgen dan zijn. Veel branche-instrumenten gebruiken daarvoor een eenvoudige risicoklasse, die meteen de volgorde van het plan van aanpak bepaalt:

Risicoklasse	Betekenis	Plek in het plan van aanpak
Hoog	Grote kans en/of ernstig effect	Met voorrang aanpakken, korte termijn
Midden	Reëel risico, beheersbaar	Inplannen met concrete datum
Laag	Beperkte kans en effect	Monitoren, meenemen bij de volgende herziening

Maak het plan van aanpak compleet

Hier zit het zwaartepunt van de hele RI&E. Per risico dat aanpak vraagt, is een regel pas af als deze velden ingevuld zijn — ontbreekt er één, dan kun je de maatregel niet sturen en bij een controle niet aantonen:

Veld	Waarom het erin moet
Risico	Het concrete gevaar uit de inventarisatie, niet in algemene termen
Maatregel	Wat je gaat doen — bij voorkeur de bron wegnemen vóór je beschermingsmiddelen inzet
Eigenaar	Wie verantwoordelijk is — zonder naam gebeurt er niets
Termijn	Wanneer het klaar moet zijn — een datum, geen “z.s.m.”
Middelen	Wat het kost aan geld, tijd of mensen
Status	Open, loopt of afgerond — dit is wat de RI&E levend houdt

📌 De arbeidshygiënische strategie Kies maatregelen in vaste volgorde: pak eerst de bron aan (gevaar wegnemen), dan collectieve maatregelen (afscherming, afzuiging), dan organisatorische (taakroulatie, instructie), en pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen. Een PBM is het sluitstuk, niet het startpunt — een RI&E die elk risico met “helm en bril dragen” afdoet, slaat de eerste drie stappen over.

Houd hem levend

Een RI&E is geen document dat je één keer maakt en in de la legt. Hij moet actueel blijven en meebewegen met de organisatie: een nieuwe machine, een nieuwe werkwijze, een verbouwing, een reorganisatie of een ongeval zijn allemaal aanleidingen om hem te herzien. Een RI&E van jaren oud die niet is bijgewerkt terwijl het werk veranderde, is bij een controle of incident geen bewijs van zorgvuldigheid maar van het tegendeel.

Toetsing: moet de RI&E gecontroleerd worden?

Een veelgestelde vraag, want hier verschillen de regels per bedrijfsgrootte. Het uitgangspunt: een opgestelde RI&E moet in beginsel getoetst worden door een gecertificeerde arbodienst of een gecertificeerde arbodeskundige. Die kijkt of de RI&E compleet, betrouwbaar en actueel is. Er zijn twee belangrijke verlichtingen:

Bedrijven met ten hoogste 40 werkuren personeel per week in totaal hoeven de RI&E helemaal niet te laten toetsen. Het gaat hier om de opgetelde arbeidsuren van iedereen samen, niet om het aantal medewerkers — denk aan een eenmanszaak met een enkele parttimer.
Bedrijven tot 25 werknemers die een erkend branche- of CAO-instrument gebruiken, hebben een lichtere regeling: de toets kan dan beperkter zijn of helemaal vervallen. Dit is een afzonderlijke regeling met een grens in aantal medewerkers, los van de werkuren-grens hierboven.
Erkende branche-RI&E-instrumenten zijn vooraf afgestemd op de risico’s van een sector en maken het opstellen eenvoudiger en betrouwbaarder.

De exacte grenzen en uitzonderingen veranderen wel eens en verschillen per branche; controleer voor jouw situatie de actuele regels via je branchevereniging of het Steunpunt RI&E. De kern blijft hetzelfde: opstellen is verplicht, en in de meeste gevallen hoort daar een vorm van onafhankelijke toetsing bij.

Wat AI en Kuno hierin veranderen

Het zware werk van een RI&E is niet het herkennen van gevaren — dat doe je als leidinggevende, preventiemedewerker of KAM-coördinator toch al tijdens een rondgang. Het zware werk is het omzetten van wat je tijdens die rondgang ziet en bespreekt naar een gestructureerd document: per ruimte, per taak, per machine de risico’s, de inschatting en de bijbehorende maatregel met eigenaar en termijn. Daar zit het tijdverlies. De inventarisatie loopt vaak via gesprekken — met de operator die de machine bedient, met de ploeg over werkdruk, met de preventiemedewerker over wat vorig jaar misging — en juist die gesproken context verdampt op de terugweg naar kantoor. Het naderhand reconstrueren uit losse aantekeningen kost al snel meer tijd dan de rondgang zelf, en juist de nuances en de toegezegde eigenaar gaan daarbij verloren.

AI verschuift dat zwaartepunt. Door je gesproken waarnemingen en de gesprekken tijdens de inventarisatie ter plekke vast te leggen en automatisch om te zetten naar tekst, verandert je werk van reconstrueren naar nalopen en ordenen. Wie tijdens de ronde hardop benoemt — “lashoek, afzuiging onvoldoende bij langdurig werk, blootstelling lasrook, maatregel: mobiele afzuiging aanschaffen, eigenaar bedrijfsleider, dit kwartaal; werkdruk op de orderverwerking komt terug in elk gesprek, organisatorisch, opnemen onder PSA” — en dat laat transcriberen, heeft aan het eind van de inventarisatie al de ruwe inhoud van de RI&E op volgorde, mét de eerste maatregelen en eigenaren erbij. Dat scheelt niet alleen tijd; het maakt de inventarisatie completer, omdat je vastlegt op het moment dat je het scherpst waarneemt, en navolgbaarder, omdat de exacte bewoording en de toezeggingen bewaard blijven.

Bij een RI&E speelt de gevoeligheid op twee niveaus, en het eerste wordt bijna altijd over het hoofd gezien. Een complete inventarisatie is namelijk een kaart van precies díe plekken waar het bij jou misgaat: welke machines onvoldoende afgeschermd zijn, waar de afzuiging tekortschiet, welke incidenten vorig jaar gebeurden. Dat is bedrijfsgevoelige informatie — een document dat je niet zomaar op een buitenlandse server wilt hebben staan, niet vanwege de AVG maar omdat het de zwakke plekken van je organisatie blootlegt. Het tweede niveau is wél persoonlijk: het deel over psychosociale arbeidsbelasting gaat over mensen — werkdruk, een melding van ongewenst gedrag, een gesprek over agressie aan de balie — en raakt bij gezondheids- of andere bijzondere persoonsgegevens aan artikel 9 AVG, met strengere eisen aan vastleggen en delen. Beide redenen wijzen dezelfde kant op: een gewone dicteer- of transcriptie-app die je opname naar een cloud buiten de EU stuurt, is hier de verkeerde plek. Wat je daarna met zo’n opname mag, staat los uitgelegd in de gids mag je een gesprek opnemen zonder toestemming.

Daarom telt waar de verwerking plaatsvindt. Een oplossing die on-device transcribeert, houdt zowel de personeelsgesprekken als de risicokaart van je bedrijf bij jou, in plaats van bij een server elders.

Kuno bij het opstellen van een RI&E

▶ Loop de organisatie door, bespreek risico én maatregel hardop — en houd zowel de risicokaart als de personeelsgesprekken in eigen beheer. Kuno is een privacyvriendelijke AI-spraakrecorder waarmee je tijdens een inventarisatieronde je waarnemingen, risico-inschatting en geplande maatregelen inspreekt en direct laat omzetten naar tekst, on-device — de audio blijft op het toestel en gaat niet naar een Amerikaanse cloud. Dat is precies wat een RI&E vraagt: de inventarisatie legt je zwakke plekken bloot én bevat gevoelige PSA-gesprekken, en geen van beide hoort op een server elders. Made in Germany en EU-gehost, en je opnames worden nooit gebruikt voor AI-training. Een zichtbare opname-indicator en een fysieke stopknop maken voor de medewerker met wie je over werkdruk of een incident praat zichtbaar wanneer er wordt opgenomen, zonder dat je een meetingbot of telefoon-app nodig hebt voor een gesprek dat gewoon op de werkvloer of in een spreekkamer plaatsvindt. Zo houd je je handen vrij voor de ronde, terwijl risico’s, maatregelen en eigenaren woordelijk vastliggen voor het plan van aanpak. Eén keer aanschaffen (rond €109), geen abonnement.

Vraag vroege toegang aan →

Voor de vergelijking met andere apparaten en apps: zie de gids over een AI voice recorder kopen.

Van inventarisatie naar getoetste RI&E: het stappenplan

Onafhankelijk van het hulpmiddel volgt een bruikbare RI&E steeds dezelfde lijn:

Bepaal de scope. Welke locaties, afdelingen, taken en bijzondere groepen vallen eronder — en betrek het personeel, want zij kennen de echte risico’s.
Inventariseer alle gevaren. Loop de werkvloer en de taken af, voer de gesprekken, en vang álle categorieën — ook de psychosociale en organisatorische.
Evalueer per risico. Weeg kans tegen effect en bepaal de risicoklasse, zodat de prioriteit vaststaat.
Stel het plan van aanpak op. Per risico een maatregel volgens de arbeidshygiënische strategie, met eigenaar, termijn, middelen en status.
Laat toetsen waar dat moet. Door een gecertificeerde arbodienst of -deskundige, tenzij je onder een lichtere regeling met een erkend branche-instrument valt.
Voer uit en houd levend. Werk de maatregelen af, bewaak de status, en herzie de RI&E bij elke wijziging in werk, machines of organisatie.

Wie de waarnemingen en gesprekken tijdens de inventarisatie laat meelopen, kan stap 2 tot en met 4 achteraf met het transcript erbij doen — exacte bewoording en de genoemde maatregelen en eigenaren in de hand, geen reconstructie uit halve aantekeningen.

Veelgemaakte fouten bij een RI&E

Stoppen bij de inventarisatie. Zonder plan van aanpak met maatregelen, eigenaren en data is het wettelijk gezien geen RI&E.
Alleen de fysieke gevaren vangen. Werkdruk, agressie en ongewenst gedrag horen erin — psychosociale arbeidsbelasting wordt het vaakst overgeslagen.
Een sjabloon invullen in plaats van het werk aflopen. Een branchemodel is een hulpmiddel, geen vervanging voor kijken naar hoe het werk echt gebeurt.
De RI&E verwarren met de werkplekinspectie of de LMRA. Het is het brede plan vooraf, niet de rondgang op de vloer en niet de check vlak voor de taak.
Hem nooit herzien. Een RI&E die niet meegaat met nieuwe machines, taken of een reorganisatie veroudert tot hij niets meer waard is.
Maatregelen die altijd bij “PBM dragen” eindigen. De arbeidshygiënische strategie begint bij de bron; persoonlijke bescherming is het sluitstuk.
De risicokaart van je bedrijf in een buitenlandse cloud uitwerken. Een RI&E somt je zwakke plekken én gevoelige personeelsgesprekken op; dat hoort niet op een server buiten je eigen beheer.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Wat is een RI&E? Een RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) is het wettelijk verplichte document waarin een werkgever schriftelijk vastlegt welke gevaren het werk voor medewerkers met zich meebrengt, hoe groot die risico’s zijn en welke maatregelen er getroffen worden. Een plan van aanpak — met maatregelen, eigenaren en termijnen — is een verplicht onderdeel; zonder dat plan is de RI&E niet compleet.

Is een RI&E verplicht? Ja. Artikel 5 van de Arbowet verplicht vrijwel elke werkgever met personeel om een actuele, schriftelijke RI&E met plan van aanpak te hebben. Het ontbreken ervan is een van de eerste dingen waar de Nederlandse Arbeidsinspectie op handhaaft, en het kan tot een boete leiden.

Wat is het verschil tussen een RI&E en een werkplekinspectie? De RI&E is het brede, periodieke plan dat vooruitkijkt: welke risico’s kent het bedrijf en wat doen we eraan? De werkplekinspectie is de terugkerende rondgang die toetst of de werkelijkheid op de vloer klopt met de afspraken. De RI&E is het plan, de inspectie is de check op de uitvoering.

Wat is het verschil met een LMRA? De LMRA (Last Minute Risk Analysis) is de korte risicocheck die de uitvoerende zelf doet vlak vóór één specifieke taak begint. De RI&E is veel breder: ze dekt alle risico’s van de hele organisatie en wordt periodiek opgesteld, niet vlak voor één taak.

Moet mijn RI&E getoetst worden? In beginsel ja, door een gecertificeerde arbodienst of -deskundige. Er zijn twee aparte verlichtingen, met elk een eigen grens. Bedrijven met in totaal ten hoogste 40 werkuren personeel per week (de arbeidsuren van iedereen opgeteld) hoeven de RI&E helemaal niet te laten toetsen. Daarnaast geldt voor bedrijven tot 25 werknemers die een erkend branche- of CAO-instrument gebruiken een lichtere regeling, waarbij de toets beperkter is of vervalt — dat is een grens in aantal medewerkers, niet in werkuren. De exacte grenzen verschillen per branche en veranderen wel eens; controleer de actuele regels via je branchevereniging of het Steunpunt RI&E.

Mag ik medewerkers opnemen tijdens de inventarisatie? In Nederland mag je een gesprek waaraan je zelf deelneemt opnemen zonder toestemming; de juridische nadruk ligt op wat je daarna met de opname doet en hoe je die bewaart. Omdat de psychosociale onderdelen van een RI&E gevoelige gegevens over personeel bevatten — bij gezondheidsinformatie raakt dat artikel 9 AVG — gelden voor de werkgever strengere eisen aan vastleggen en delen. Lees het kader in de gids mag je een gesprek opnemen zonder toestemming, en kies een oplossing die on-device verwerkt als je de risicokaart van je bedrijf én de personeelsgesprekken niet aan een server elders wilt toevertrouwen.

Op zoek naar een toestel om inventarisaties en waarnemingen privacyvriendelijk vast te leggen? Lees onze vergelijking van AI voice recorders.